Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου και Κουκλοθεάτρου, αξίζει να σταθούμε όχι μόνο στο θέατρο ως αποτέλεσμα, αλλά κυρίως στο θέατρο ως διαδικασία. Στον πυρήνα της θεατροπαιδαγωγικής πρακτικής βρίσκεται η δημιουργία: μια ζωντανή, συλλογική εμπειρία που δίνει φωνή, χώρο και έκφραση σε κάθε συμμετέχοντα.

Στο πλαίσιο της θεατρικής ομάδας του ΠΕΚ/ΑμεΑ, επιλέξαμε να δουλέψουμε με τους συμμετέχοντες ωφελούμενους, ενήλικα άτομα με νοητική αναπηρία, μέσα από δύο μορφές θεάτρου που ευνοούν ουσιαστικά αυτή τη διαδικασία: το επινοητικό θέατρο (devised theatre) και το θέατρο σκιών.

Το επινοητικό θέατρο αποτελεί μια μορφή συλλογικής δημιουργίας, όπου το έργο δεν προϋπάρχει ως κείμενο, αλλά γεννιέται μέσα από αυτοσχεδιασμούς, εικόνες, ιδέες και προσωπικά βιώματα των συμμετεχόντων. Αντί να «ανεβάσουμε» ένα ήδη γραμμένο έργο, επιλέξαμε να το δημιουργήσουμε από την αρχή, δίνοντας στους ωφελούμενους τη δυνατότητα να είναι όχι μόνο ερμηνευτές, αλλά και συνδημιουργοί.

Αφετηρία μας στάθηκαν φωτογραφίες πολέμου — παλιές και σύγχρονες. Οι εικόνες αυτές λειτούργησαν ως ερεθίσματα για να γεννηθούν σκέψεις, συναισθήματα και μικρές ιστορίες. Μέσα από αυτοσχεδιασμούς, οι ιστορίες αυτές εξελίχθηκαν σε σκηνές και, σταδιακά, προέκυψε η παράσταση «Οι Σκιές των Γιγάντων», μέσα από μια διαδρομή δύο ετών που βασίστηκε στη συνεργασία και την ομαδικότητα.

Παράλληλα, μια δεύτερη ομάδα ωφελούμενων εργάστηκε πάνω στο θέατρο σκιών, δημιουργώντας φιγούρες και σκηνές που αποτυπώνουν πιο συμβολικά και «σκοτεινά» στοιχεία της θεματικής. Η μορφή αυτή, που συνδυάζει την εικαστική δημιουργία με την αφήγηση, άνοιξε έναν διαφορετικό δρόμο έκφρασης και συμμετοχής, ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα που μπορεί να δυσκολεύονται στη λεκτική επικοινωνία.

Η επιλογή αυτών των δύο μορφών δεν ήταν τυχαία. Σε αντίθεση με μια πιο «παραδοσιακή» προσέγγιση — όπου ένα έτοιμο έργο μοιράζεται σε ρόλους — εδώ κάθε συμμετέχων είχε ενεργό ρόλο σε όλα τα στάδια της δημιουργίας. Για ενήλικα άτομα με νοητική αναπηρία, αυτή η διαδικασία αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευεργετική, καθώς ενίσχυσε την αυτοέκφραση, την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση του «ανήκειν», ενώ ταυτόχρονα καλλιέργησε δεξιότητες όπως η συνεργασία, η επικοινωνία, η φαντασία και η συμβολική σκέψη.

Το τελικό αποτέλεσμα αποτελεί την κορύφωση μιας ουσιαστικής διαδρομής, όπου το θέατρο λειτούργησε ως μέσο σύνδεσης και ενδυνάμωσης. Σε έναν κόσμο όπου οι εικόνες του πολέμου παραμένουν δυστυχώς επίκαιρες, η τέχνη γίνεται ένας τρόπος να τις προσεγγίσουμε, να τις μοιραστούμε και να τους δώσουμε νόημα.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

• Oddey, A. (2013). Devising theatre: A practical and theoretical handbook. Routledge.
• Δαρβούδης, Α., & Ζαφειριάδης, Ν. (2010). Η δραματοποίηση ως μέθοδος διδασκαλίας στο σύγχρονο σχολείο: Ένας πρακτικός οδηγός για εκπαιδευτικούς γενικής και ειδικής αγωγής. Αφοί Κυριακίδη.

Το άρθρο επιμελήθηκε η κα Περσεφόνη-Στεφανία Γεραγγέλλου, Θεατροπαιδαγωγός,

μέλος της διεπιστημονικής ομάδας του ΠΕΚ/ΑμεΑ

Η παράσταση «Οι Σκιές των Γιγάντων» θα παρουσιαστεί την Τρίτη 10 Ιουνίου, στις 18:00, στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Κορυδαλλού «Μελίνα Μερκούρη», Αίθουσα «Πλειάδες» (Γρηγορίου Λαμπράκη 159–161, Κορυδαλλός).